image image image image image
د امنیتي سکتور د ویندویانو په ناسته کې د افغانستان د خپلواکۍ له ورځې څخه د نمانځنې د څرنګوالي او د کابل د امنیتي پلان په اړه خبرې وشوې
نن له غرمې وروسته چهارشنبه د زمري په ۲۵ مه نېټه د امنیتي، سیاسي او انکشافي سکتورونو د ویندویانو ناسته د حکومت د اطلاعاتو او رسنیو په مرکز کې جوړه شوه.
د ناستې په پیل کې فیروز بشري، د حکومت د اطلاعاتو او رسنیو مرکز مرستیال د ناستې ګډونوالو ته د کابل د امنیتي پلان او د هغه د خبري پوښښ په اړه مالومات ورکړل او زیاته کړه، چې د کابل د امنیتي پلان د جزییاتو په اړه د کابل د والي، د ښاروالۍ د سرپرست، د ۱۰۱ آسمایي زون قوماندان او د پلازمېنې زون د پراخیتا د خپلواکې ادارې د رییس لخوا د مالوماتو ورکړه د کورنیو او نړیوالو رسنیو بدرګه له ځان سره لرله.
په دې ناسته کې تورن جنرال دولت وزیري، د ملي دفاع وزارت ویاند لخوا د هیواد د خپلواکۍ د اته نوییمې کلیزې د نمانځنې په اړه د حکومت د پروګرامونه په اړه مالومات ورکړل شول.
وزیري وویل، چې د حکومت لخوا د هیواد د خپلواکۍ د ورځې د ښې نمانځنې په موخه یو کمیسیون ټاکل شوی دی او همداراز په امنیتي، فرهنګي، تشریفاتي او تدارکاتي برخو کې هم ځانګړې کمېټې د خپلواکۍ ورځې د نمانځنې په موخه د پروګرامونو په جوړولو بوختې دي. هغه زیاته کړه، چې د خپلواکۍ ورځې د نمانځنۍ په موخه په پلازمېنه، ولایتونو او له هیواد څخه بهر د افغانستان په سیاسي نمایندګیو کې یو شمېر پروګرامونه په لاره اچول کېږي، چې هیوادوال کولای شي په ډاډه زړه پکې برخه واخلي.
د ناستې په پای کې پرېکړه وشوه، چې د حکومت د بېلابیلو ادارو ویندویان به په پوره همغږۍ سره د کابل د امنیتي پلان د خبر رسولو په برخه کې او د هیواد د خپلواکۍ له ورځې د نمانځنې د تیاریو په اړه د حکومت پیغامونه د رسنیو له لارې خلکو ته ورسوي.
د کابل د امنیتي طرحې په اړه مالومات ورکړل شول
د کابل ښار د ډيپلوماټیکو سیمو د امنیت ټینګښت د کابل د امنیتي طرحې له لومړیتوبونو څخه دی، چې له هغه ورورسته به یاده طرحه د کابل نورو سیمو، ولسوالیو او حتا ولایت ته هم وغزول شي.
د کابل امنیتي طرحه د جلالتمآب ولسمشر محمد اشرف غني لخوا تایید او د پلي کېدو چارې یې له څوو اوونیو را پدیخوا پیل شوې دي.
جنرال سالم احساس، د کورنیو چارو وزارت د ستر امنیتي معین مرستیال او د ۱۰۱ آسمایي زون د قوماندانۍ سرپرست، چې د دوشنبې په ورځ یې د حکومت د اطلاعاتو او رسنیو په مرکز کې په یوه ګډه خبري ناسته کې ګډون کړی ؤ وویل: تر دې مهاله د کابل ښار د ډیپلوماټیکو سیمو په څلور خواوو کې ۲۶ چک پاینټونه توظیف شوي دي او د یادو سیمو په لسو لارو کې یې له انحرافي موانعو څخه ګټه اخیستل کېږي او د لوړ تناژ موټر چې یادو سیمو کې د بار کوزولو اراده لري له یوه ټاکلي لوري تګ او راتګ کوي.
جنرال احساس زیاته کړه، چې د کابل ښار په ډیپلوماټیکه سیمه کې د کشفي ارګانونو او پولیسو پر منسوبینو سمبال سیار چک پاینټونه او سیار سکنرونه هم توظیف شوي دي، د ۱۰۱ آسمایي زون د قوماندان به خبره امنیتي پلان د کابل ښار په ډیپلوماټیکه سیمه کې پرمختګ کوي او د کابل د امنیتي ټیم پولیس به د موټرو او موټر سایکلونو پر مټ خپلې ګزمې تر سره کوي.
هغه زیاته کړه، چې اوسمهال د کابل ښار په څلورو امنیتي دروازو کې سکنرونه فعال شوي دي او تمه ده چې د ښار نورو سیمو ته به هم دا لړۍ وغزول شي. جنرال سالم احساس ټینګار وکړ، چې له کابل ښار نه یې غیر ضروري چک پاینټونه لرې کړي او پر ځای یې اصلي چک پاینټونه پیاوړي کړي دي. هغه زیاته کړه چې د ولسمشر د لارښونې پر بنسټ د کابل ښار د امنیتي طرحې لپاره د تاوتریخوالي ضد یو ۵۰۰ کسیز کنډک هم په پام کې نیول شوی ترڅو هغه لاریونونه او غونډې چې په تاوتریخوالي اوړي اداره کړي.
عبدالله حبیب زی، د کابل ښاروال چې د کابل ښار د امنیتي طرحې د ځینو برخو په جوړښت او پلي کېدو کې رول لري وویل، کابل ښاروالي له یادې طرحې د ملاتړ په موخه یو لړ پروګرامونه تر لاس لاندې نیولي چې په هغو کې د کابل ښار د ترافیکو مدیریت، د سړکونو جوړول، د ښاري ترانسپورټ را منځته کول او د کابل ښار د پتې موندنې پروګرامونه شامل دي. هغه وویل، یو ګډ بورډ جوړ شوی ترڅو د کابل ښار د ترافیکو چارو ته سمون ورکړي او د کابل ښار د ترافیکو مشري په غاړه واخلي.
د پلازمېنې زون د پراختیا د خپلواکې ادارې رییس، چې د هغه اداره هم د کابل ښار د امنیتي طرحې په جوړولو کې ونډه اخیستې وویل، چې دې ادارې د وزیر محمد اکبر خان د سړک د بدیل لپاره یوه طرحه وړاندې کړې، چې د دې طرحې له مخې به له بدیلې لارې څخه تر ګټې اخیستنې پورې د وزیر محمد اکبرخان سړک د ترافیکو پرمخ نه تړل کېږي.  انجنیر الهام عمر هوتکي وویل، چې د بي بي مهرو، قلعه خیاط، قلعه ناظر، او قلعه موسی د غیر پلاني سیمو د اوسېدونکو لپاره، چې له هغه ځایه د وزیر محمد اکبر خان سړک بدیله لار تېرېږي په همدې سیمه کې رهایشي بلاکونه په پام کې نیول شوي دي. هغه ټینګار وکړ، چې تر هغو به بدیلې لارې د جوړولو او په یاد مسیر کې د کورونو د ورانولو چارې پیل نشي ترڅو یې د دې بلاکونو کیلیګانې هغو کورنیو ته نه وي سپارلې، چې کورونه یې د وزیر اکبر خان سړک د بدیلې لارې له امله نړول کېږي.
د کابل امنیتي طرحه په لنډ مهاله او منځمهاله کټګوریو ویشل شوې، چې د ۱۰۱ آسمایي زون د قوماندان په خبره، د لنډ مهالې کټګورۍ پلي کول به یې درې میاشتې او د منځمهاله هغې به یې شپږ میاشتې وخت وغواړي
###
د جګړې ماهیت بدل شوی دی
هره ورځ په ټولنیزو رسنیو کې د هیواد د بد امنیتي حالت په اړه سیاسي بحثونه او تحلیلونه کېږي. درې کاله مخکې او ننني وضعیت ته په کتو سره دا جوتېږي، چې په هیواد کې د جګړې ماهیت بدل شوی دی.
په ۲۰۱۵ او ۲۰۱۶ کلونو کې د هیواد امنیتي ځواکونو د جګړې اووه پړاوونه تېرې کړې دي، چې د همدې کلونو په یوه پړاو کې د هیواد شپږواړه قول اردوګانې په جګړه کې مشغولې وې.
کله چې ولسمشر د بروکسل ناسته کې د ګډون په موخه بروکسل ته لاړ، کندز د لږ وخت لپاره د طالبانو تر ولکې لاندې شو، ولسمشر تر را ستنېدو وروسته لږ تر لږه ۵ شپې په دفاع وزارت کې تېرې کړې ترڅو د هیواد له جنرالانو سره یو ځای جګړه مدیریت کړي. د ۲۰۱۵ او ۲۰۱۶ کلونو سختې ورځې تېرې شوې د هیواد یو شمېر قول اردوګانو ځاني او مالي زیان ولید او یو شمېر نور یې په اوږد مهاله جګړه کې ښکېلې وې.
ولسمشر غني په تېرو دوو کلونو کې له یوې خوا نړیوالو ته له افغانستان سره  د مرستو او ملاتړ په اړه قناعت ورکاوه او بلې خوا یې په هیواد کې روانه تحمیلي جګړه اداره کوله.
هغه وخت چې ولسمشر واک ته ورسېد، نړیوال د افغانستان د پرېښودو په حال کې وو. د بهرني سیاست په ډګر کې پاتې سیاسي میراث یو خراب میراث ؤ، د امریکا په متحده ایالاتونو کې پر دې خبرې کېدې، چې څو سوه سرتېري د امریکا په سفارت کې ځای پر ځای شي. اما د ولسمشر بحثونه، هر اړخیزې هڅې او ټینګار لامل شو، چې دا همکاري د یوې ستراتیژیکې، تعریف شوې او تلپاتې همکارۍ په توګه پاتې شي.
په سړه سینه دوامداره خبرې اترې کولای شي د افغانستان سټراټیژیکې ګټې تضمین کړي، دا خبرې اترې د امریکا له مخکني دولت سره روانې وې او اوس هم دوام لري، د سپینې ماڼۍ وتلې څېرې د ملي یوالي حکومت له مشرانو په ځانګړې توګه له ولسمشر غني سره په اړیکه کې دي. د امریکا یو زیات شمېر مشران او وتلي امنیتي کدرونه د افغانستان له شرایطو، د جګړې له جغرافیې او د ننني پېچلي وضعیت څخه پوره درک او مالومات لري، هغوی له اوسني وضعیت څخه هر اړخیزې ارزونې لري او کومې پریګړې چې کوي له شکه پرته د امنیت په ټینګښت، له ترهګرۍ سره د مبارزې او د هیواد په امنیتي ځواکونو کې د نوي ظرفیت د رامنځته کولو په برخه کې به اغیزمن ثابت شي.
مهمه خبره داده، چې اوسمهال ټولې څېړنې د مرستو پر زیاتوالي متمرکزې دي، یانې خبرې پر دې روانې دي چې مرستې زیاتې شي که نه، خو په تېر کې داسې نه ؤ، په تېر کې خبرې پر دې روانې وې چې مرستې تر کومې کچې را ټیټې شي او حتا د امریکا د سفارت په شاو خوا کې د ۸۰۰ سرتېرو د ځای پرځای کېدو په اړه هم خبرې شوې وې.
د نړۍ د هیوادونو په منځ کې شاید له دېرشو زیات هیوادونه افغانستان ته ورته وضعیت ولري خو د دې هیوادونو له ډلې د یوه هیواد په اړه هم د افغانستان په څېر اجماع شتون نلري. ډېرو لږو کسانو باور کاوه چې افغانستان له ۱۶ کلونو وروسته هم کولای شي چې د نړیوالو د توجه محور واوسي او اوس هم کولای شي د ۳۰ میلیارډو ډالرو مرستو ژمنې له ځان سره ولري، نړیواله اجماع او اوږدمهاله ژمنې د افغانستان لپاره یوه مهمه لاسته راوړنه ده او د دې لاسته راوړنې ساتنه د حکومت او خلکو لپاره مهمه ده له همدې امله دښمن هڅه کوي چې د دوستو هیوادونو سفارتونه تر برید لاندې ونیسي. د زنبق په څلور لارې کې که د پولیسو د اتو سرتېرو سرښندنه نه وای، وزیر اکبرخان سیمه به د ډيپلماټانو په قتلګاه بدله شوې وه. د دښمن موخه داده، چې کابل لکه د اوویایمو لسیزو په څېر له فعاله سفارتونو تش کړي.
پر سفارتونو باندې د بریدونو تمرکز د جګړې د ماهیت د بدلون ښکارندوی دی، د ملکي وګړو وژنه د جګړې د ماهیت په بدلون کې یوه بله نښه ده، ملکي وګړي، لمونځ کوونکي، ماشومان، ښځې او سپین ږيري خلک ترهګرو ته په اصلي موخه اوښتي دي، په کابل، هرات او سرپل کې وروستي بریدونه د دې موضوع څرګندونه کوي.
ترهګر له یوې خوا په بې رحمانه وژنو سره غواړې د ډار او ویرې فضا را منځته کړي او له بل لوري غواړي چې جګړه سیاسي کړي، د یوه ځانګړي قوم او د یوه ځانګړي مذهب پیروان په نښه کول د جګړې د سیاسي کولو په موخه تر سره کېږي.
د دښمن د نوې تګلارې اصلي لامل له امنیتي ځواکونو سره د جګړې په ډګر کې د دوی ماته ده.
هغوی په ۲۰۱۷ کال کې د خپلې جغرافیا په ساتنه کې پاتې راغلي دي. د دوو تېرو کلونو په پرتله سږکال د بریدونو یوازې دوه څپې تېرې شوي دي. په داسې حال کې چې دوه کاله مخکې د کال په همدې موسم کې لږ تر لږه د جګړې اووه څپې تېرې شوې وې.
په روان کال کې دښمن د خپل نوي تاکتیک له مخې څو لیري پرتې او غرنۍ سیمې ترهدف لاندې راوستې. په غورکې د تیورې ولسوالي، په فاریاب کې د کوهستان ولسوالي او د صیاد او جاني خیلو ولسوالۍ هغه ولسوالۍ دي چې په وروستیو اوونیو کې لاس په لاس شوي دي.
د غور په تیورې ولسوالۍ باندې د دښمن د برید هدف د یوې لويې سیمې نیول و، چې بریالي نه شول. په هره سیمه کې چې دښمن برید کړی له دریوو ورځو یا یوې اوونۍ وروسته له سختې ماتې سره مخ شوي دي.
د ملي دفاع په وزارت کې اصلاحات، څه دپاسه د ۱۳۵ جنرالانوتقاعد اود دغه وزارت د تدارکاتو په برخه کې اصلاحاتو د قابلیت د لوړتیا او د دښمن سره په مبارزه کې د پیاوړتیا نوې زمینې برابرې کړي دي.
دهیواد ولسمشر یوازنی سیاستوال دی چې د امنیتي ځواکونو له مشرتابه نه تر سرتیرو پورې له هغوی سره لیدنې کوي او د ستونزو اونظرونو پوښتنه یې کوي.
له سرتیرو، افسرانو او برید ملانو سره په لیدنو کې هغه مهم او د نظر وړ ټکي ترلاسه کوي چې شاید په کلونو کلونو له رسمي ادارو ترلاسه نه شي.
اوس د کورنیو چارو په وزارت کې د اصلاحاتو بهیر روان دی. اټکل شوې چې سرحدي او د عامه نظم پولیس په دفاع وزارت پوري وتړل شي. هڅې رواني دي ترڅو پولیسو ته د قانون د تنفیذ او پلي کولو په برخه کې زیاته زده کړه او روزنه ورکړل شي.
له بده مرغه د هیواد سیاسي څیرو د امنیتي ځواکونوپه دغه برخه د خپل نفوذ ټول توان را غونډ کړی چې آن په سیمه ییزه کچه یې د پولیسو ملي رول ته زیان اړولی دی. زموږامنیتي ځواکونه باید غیرسیاسي، مسلکي او ملی شي او د جګړې د ماهیت په بدلون سره د هیواد امنیتي ځواکونه هم باید ځانګړي ظرفیتونه او مهارتونه ترلاسه کړي. له دې پرته ډیره ګرانه ده چې د جګړې د ماهیت په بدلون سره پیاوړې مقابله ترسره شي.  

د سویډن تازه مرستې به ۱۳ زره کاري فرصتونه رامنځته کړي
د کلیو د بیارغونې او پراختیا وزرات د سویډن د شاهي هېواد په مرسته د هېواد په یو شمېر  ولایتونوکې ۱۳ زره او ۹۲۹ کسانو ته دندي ایجادوي. د حکومت د اطلاعاتو او رسنیو په مرکز کې په یوه ګد خبري کنفرانس کې د کلیو د بیارغونې او پراختیا وزیر انجنیر نصیر احمد درانی او د سویدن سفیر اندریس سابیرګ خبرې کولې، د کلیو د بیارغونې او پراختیا وزیر د سویدن هېواد د کابو ۹ میلیونه ډالرو د مرستې خبره وکړه، د کلیو د بیارغونې او پراختیا وزیر انجنیر نصیر احمد درانی د بیارغونې او پراختیا په برخو کې  د سویډن هېواد له مرستونه مننه او قدرداني وکړه،  او ویې ویل چې د سویډن هېواد نوې مرستې به د کارموندې، د بیوزلی د کچې د ټیټولو، بیارغونه او پراختیایي پروژو کې ولګول شي.
هغه زیاته کړه، د افغانستان خلک د دغو مرستو منندوی دي او د دې مرستو قدر کوي. د سويډن له سفیر سره په ګډ مطبوعاتي کنفرانس کې د کلیو د بیا رغونې او پراختیا وزیر وویل: " پتیل شوې چې د دې نوي مرستې له لارې د هېواد په یو شمېر ولایتونوکې د اړتیا پراساس ۲۲۸ کلي، د کارموندنې د برنامې تر پوښښ لاندي راشي، مونږ تر ډېره هغه سیمې تر پوښښ لاندې نیسو چې بې ځایه شوي او راستانه شوي  کډوال هلته ژوند کوي." ښاغلي درانی وویل: " د دې پروژې عملي کول په ټولیز ډول ۵۴۳ زره او ۲۲۱ کاري ورځې ایجادوي، یعني ۱۳ زره او ۹۲۹ کسانوته لنډ مهالې دندې برابروي، مونږ هڅه کوو داسې پروژې پلې کړو چې اقتصادي تاثیر یې ډېر وي او دخلکو په ژوند مثبت اغیزه ولري." هغه زیاته کړه " دغه پیسې د ولسي تړون د برنامې په اډانه کې د کارموندنې په برخه کې مصرف کیږي." دکلیو د بیا رغونې او پراختیا وزارت وزیر همداراز وویل: " په پام کې لرو چې د دغې مرستې له لارې بې ځایه شوي او راستانه شوي کډوالوته کاري زمینه برابره کړو همداراز زمونږ بله موخه داده چې هغو ښځوته چې کورنۍ یې بې سرپرسته دي هغوته دندنې ایجاد کړو." په همدي حال کې د سویډن سفیر اندرس سابیرګ په دغه خبري کنفرانس کې وویل چې د افغانستان لپاره د سویډن هېواد مرستې د اوږد مهال لپاره دي.
په افغانستان کې د سويډن سفیر وویل: " د پراختیا او بیارغونې په برخوکې د سويډن مرستې تر ۲۰۲۴ کاله پورې دوام پیدا کوي. مونږ د افغانستان د پرمختګ لپاره اوږد مهاله تعهد لرو." هغه زیاته کړه:" د افغانستان حکومت د اړو خلکو وضعیت ته د رسیدو په موخه د څارنې او ساتنې او کار موندنې په برخو کې د ولسي تړون تر چتر لاندې برنامه پیل کړي ده کومې پیسې چې په دې برخه کې لګول کیږي، کلیوالو خلکوته لنډ مهالي کاري فرصتونه برابروي."
د سويډن سفیر وویل: " نن زه خوښ یم او له همدي تریبون نه تاسوته وایم چې د سویډن هېواد تصمیم نیولی چې د نړیوال بانک او ARTF له لارې د کارموندنې د پروګرام ملاتړ وکړي. مونږ دغه برنامې ته کابو ۹ میلیونه ډالر بیل کړي دي." هغه زیاته کړه چې دغه برنامه د ټولنیزې پراختیا د ترویج، د بیوزلو خلکو د ساتنې او ملاتړ او د ټولنې آسیب پذیرو خلکو ته د کار زمینه برابره کړي چې سړک جوړونه، د بنسټیزو پروژو څارنه اوساتنه،  د ټولنیزو خدماتو بیارغونه او په نورو برخو کې کار کوي. د سویډن سفیر همداراز وویل: "غواړم یادونه وکړم چې په دغه برنامه کې هغو ښځو ته چې د خپل کورنۍ سرپرستې پر غاړه لري هم پاملرنه کیږي."  د ویلو ده چې د کلیو د بیا رغونې او پراختیا وزارت تر دې مهاله  د ملي پیوستون د پرګرام له لارې ۱۲ زره او ۸۲۹ پروژې د سړک جوړونې، اوبو رسولو اوبولګولو په برخو کې د ۹۱ میلیون ډالرو په ارزښت په ۳۴ ولایتونوکې د ۹ زره او ۹۷۷ شوراګانو پر مټ پلې کړې دي، چې له دې سره ۱۳ میلیونه او ۶۰۰ زره کاري ورځې برابري شوي دي. د دغو پروژو په پلي کولوسره  ۷۷۲ زره کسانوته لنډ مهالې دندې او یو زر او ۳۲۰ انجنیرانو او ټولنیزو کارکونکو ته دوام داره دندې ایجاد کړي دي.
###
له دې وروسته به د افغانستان ټوله فضا د یوه پرمختللي رادار سیسټم پر مټ څارل کېږي
د افغانستان د هوایي چلند د خپلواکې ملکي ادارې د رادار دستګاوو د ساتنې او څارنې تړون له ټالس شرکت سره، چې د دې سیسټم جوړونکی دی، لاسلیک کړ.
محمود شاه حبیبي، د هوایي چلند د خپلواکې ادارې عمومي رییس چې د یکشنبې په ورځ یې د حکومت د اطلاعاتو او رسنیو په مرکز کې د یوه خبري کنفرانس په ترڅ کې د دې قرارداد د اهمیت په اړه خبرې کولې، زیاته کړه: " د (MLAT) رادار سیسټم څخه په ګټې اخیستنې سره د هیواد هوایي حریم د رادار د سکرین پر مخ را ښکاره او په ښه ډول څارل کېږي" دا سیتسټم به د افغانستان د هوایي ترافیکو ظرفیت لوړ کړي او د هوایي لارو د زیاتېدو فرصتونه به رامنځته کړي.
د هوایي چلند د خپلواکې ادارې د رییس په خبره، له (MLAT) سیسټم نه په ګټې اخیستنې سره به د الوتکو ترمنځ فاصله کمه شي او د الوتنو فیس به په هره الوتنه کې له ۵۰۰ ډالرو څخه ۷۰۰ ډالرو ته لوړ شي.
د افغانستان د هوایي حریم عواید چې په ۱۳۹۶ کال کې ۴۰ میلیونه ډالر ؤ، د (MLAT) سیسټم په فعالېدو سره به ۵۸ میلیون ډالرو ته ورسېږي.
د دې سیسټم د نصبولو لګښت ۲۴ میلیونه یورو ده او د ساتنې او څارنې کلنی لګښت یې ۹ میلیونه یورو اټکل شوی دی.   
###

چاپي خپرونې

  • خبرپاڼه
  • مجله
  • ګډون وکړﺉ
faceBook icon twitter icon flicker icon youtube icon